Onderneming

De spoorwegen in België

Tussen 1926 (oprichtingsdatum van NMBS) en 2005 waren de Belgische spoorwegen één geheel. Daarna werden de activiteiten verdeeld over drie autonome ondernemingen. NMBS-Holding werd verantwoordelijk voor het personeelsbeheer, de informatica, de 37 grootste stations en de coördinatie tussen de drie bedrijven. Infrabel, de infrastructuurbeheerder, stonden in voor het onderhoud van de sporen, de modernisering van het netwerk, de seininrichting en de verkeersleiding. NMBS, de vervoerder of operator, organiseerde en commercialiseerde de treindienst (nationaal en internationaal) en deed het onderhoud en de vernieuwing van de treinen.

Begin 2013 besliste de Belgische federale regering de structuur van de spoorwegen te vereenvoudigen. 

2013, het jaar van de metamorfose.

Na de ingrijpende hervorming van de spoorwegen in 2005, moet een nieuwe structuur NMBS op weg zetten naar een efficiënter beheer en betere operationele prestaties.

De klant moet, meer dan vroeger, centraal staan in de ondernemingsvisie. En NMBS zelf zal nog meer inzetten op verandering. De spoorwegen hebben zich steeds weten aan te passen aan de wijzigende omstandigheden; veranderen is een blijvende opdracht om de toekomst van de onderneming te verzekeren.

We veranderen bovendien de samenleving: door nieuwe mobiliteit te creëren, door de stedelijke omgeving te hertekenen, door impulsen te geven aan de economie en duurzame oplossingen te bevorderen.

Als overheidsbedrijf met een sterk maatschappelijk karakter en als hoofdrolspeler in de mobiliteit moeten we meer zijn dan een puike dienstverlener: we willen mee richting geven aan de samenleving van morgen, nieuwe oplossingen aanreiken voor onze mobiliteit en bouwen aan duurzame vooruitgang. We willen verandering inspireren.

Nieuwe structuur Belgische spoorwegen

De drieledige structuur van de spoorwegen wordt vereenvoudigd. De wet van 30 augustus 2013 behelst de fusie tussen NMBS-Holding en haar dochteronderneming NMBS. De nieuwe onderneming draagt de naam NMBS en zal de juridische structuur van NMBS-Holding overnemen.

De facto ontstaat een tweeledig model, met NMBS als spoorwegonderneming en Infrabel als infrastructuurbeheerder. Een nieuwe dochteronderneming HR Rail zal voor beide bedrijven het personeel beheren en aanwerven. Twee procent van de aandelen van HR Rail wordt gehouden door de Belgische Staat, terwijl de overige aandelen in gelijke delen toegewezen worden aan NMBS en Infrabel. De Belgische Staat beschikt over 60% van de stemrechten in HR Rail; de spoorwegonderneming en de infrastructuurbeheerder hebben elk 20%.

Organigram NMBS-groep

De concurrentie bevorderen

De spoorwegen in ons land en in de meeste Europese landen waren traditioneel staatsmonopolies die als enige spoordiensten mochten aanbieden op hun netwerk. Door concurrentie mogelijk te maken, hoopt de Europese Unie de kwaliteit van het treinaanbod te verhogen. Zij wil dat bereiken door een duidelijke scheiding te maken tussen het beheer van de infrastructuur (de sporen) en de uitbating van de treindienst.
De Europese Unie vaardigde al in 1991 een eerste richtlijn uit om de monopolies af te bouwen. De richtlijn 91/440 verplichtte de lidstaten van de EU tot een (minimaal boekhoudkundige) scheiding tussen de beheerder van de infrastructuur en de vervoersactiviteit. Deze richtlijn en daaropvolgende richtlijnen gaven de aanzet tot de liberalisering* van de spoorwegen in diverse landen (bv. Nederland, Groot-Brittannië). De richtlijnen laten ook niet langer toe dat lidstaten bepaalde commerciële activiteiten zoals goederentransport en internationaal reizigersvervoer met overheidsgeld ondersteunen.

Niet alle vervoersactiviteiten in ons land zijn op hetzelfde tijdstip vrijgemaakt voor concurrentie. Het goederenverkeer werd gedeeltelijk vrijgemaakt in 2003 (voor internationale verbindingen) en volledig in 2007. In 2010 is het internationale reizigersverkeer gevolgd. Voor het binnenlandse reizigersverkeer zou dat in 2017 kunnen gebeuren, al is nog geen exacte datum vastgelegd op niveau van de EU.


*Liberalisering betekent vrijmaking van de markt. Dat betekent dat meerdere bedrijven gelijkaardige producten mogen aanbieden op eenzelfde markt. Het wil niet zeggen dat de overheidsbedrijven geprivatiseerd moeten worden (omgevormd tot een privé-bedrijf waar de overheid niet langer aandeelhouder van is).

Informatie over gebruik van cookies

Door deze website te gebruiken stem je in met het gebruik van cookies overeenkomstig ons privacybeleid op de NMBS website. Meer informatie over de gebruikte cookies en het beheer ervan vind je in ons cookiebeleid.